पंचायत समिती

0
6
त्रिस्तरीय पंचायत राजच्या  आकृतीबंधामधिल पंचायत समिती हा मधला स्तर तसेच ग्रामपंचायत व जिल्हा परिषद यांना जोडणारा दुआ म्हणून आहेळखले जातो.
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम – 1961 कलम (56) अन्वये प्रत्येक गटास किंवा 2 ते 3 गट मिळवून एक पंचायत समिती असते.
सध्या महाराष्ट्रात 358 तालूके असून 351 पंचायत समित्या आहेत.

पंचायत समितीवर नियंत्रण कोणाचे असते?

  • पंचायत समितीवर जिल्हा परिषदेचे नियंत्रण असते, 
  • राज्य शासनाचे अप्रत्यक्ष नियंत्रण असते.
  • पंचायत समिती बरखास्तीचा अधिकार राज्य सरकारला आहे

पंचायत समितीची रचना कशी करतात?

  • महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम – 1961 कलम 57 व 58 नुसार करतात.

पंचायत समितीचे सभासद

  • पंचायत समितीचे सभासद ठरविण्याचा अधिकार राज्य शासनास आहे. 
  • किमान 12  व कमाल 25
  • वयोमर्यादा 21 वर्ष असावी
  • 1 सदस्य जास्तीत जास्त 20000 लोकसंख्येचा प्रतिनिधी असतो.

पंचायत समिती स्विकृत सदस्य व स्त्रि सदस्य

  • 73 व्या घटना दूरूस्तीनुसार आता स्वीकृत/सहयोगी सदस्य रद्द करण्यात आले आहेत. आता फक्त जिल्हा परिषदेवर निवडून गेलेले सदस्य हे पंचायत समितीचे सदस्य असतात. पण त्यांना मतरधिकार नसतो.
  • एकूण जागापैकी 50% जागा स्त्रियांसाठी राखीव असून त्यांची प्रौंढ मतदान पध्दतीने होते.
  • महाराष्ट्रात सन 2011 पासून महिलांना स्थानिक स्वराज्य संस्थांत 50% अरकक्षण देण्यात आले आहे

पंचायत समितीचे कार्य कोणते?

  • पंचायत समितीकडे 74 विषय सोपविण्यात आले आहेत.
  • विकास योजनांचा आराखडा तयार करणे.
  • जिल्हा परिषदेने सोपविलेली कामे पार पाडणे.
  • अंदाज पत्रक तयार करणे.
  • योजनांची अंमलबजावणी करणे.
  • गट अनुदानातून विकास योजना हाती घेउन मंजूरी देणे.
  • योजना कामांवर देखरेख करणे.
  • पाझर तलावांच्या कामांना मंजूरी देणे.
  • जनसिंचन सोयी उपलब्ध करून देणे.
  • पशुधनाचा विकास करणे.
  • सभापती व उप सभापती यांची एका वर्षात 30 दिवसांपेक्षा जास्त पण 90 दिवसापेक्षा कमी एवढी रजा मुजूर करणे
  • 90 दिवसापेक्षा जास्त दिवसांची रजा जिल्हा परिषदची स्थायी समिती मंजूर करते.

पंचायत समितीवर नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

  • पंचायती समितीला जिल्हा परिषद अर्थ पुरवठा करते.
  • पंचायत प्रशासनात गट याचा अर्थ – तहसिल 
  • पंचायत समितीचे आर्थिक वर्ष सूरू – 1 एप्रिल
  • जिल्हा परिषदेची छोटी प्रतिकृती – पंचायत समिती
  • पंचायत समितीची पहिली बैठक बोलवतो – प्रांत अधिकारी / जिल्हाधिकारी
  • पंचायत समितीची समिती आपले अंदाजपत्रक मुजुरीसाठी पाठविते – जिल्हा परिषदेकडे
  • पंचायत समितीची हिशेब तपासनी – स्थानिक निधी लेखापाल 
  • ग्रामपंचायतीच्या अंदाज पत्रकास अंतिम मंजूरी देते – पंचायत समिती 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here